Studiekeuze: waar begin je?
Een studie kiezen is altijd een grote stap.
Voor (aanstaande) moeders speelt vaak meer mee: je zoekt een opleiding die bij je talenten past én die te combineren is met je gezin. Op deze pagina vind je tips en aandachtspunten om een weloverwogen keuze te maken.
Verschillende studievormen
Je eerste keuze gaat vaak over welke niveau en de vorm van je opleiding.
De studievorm bepaalt niet alleen je rooster, maar ook welke financiële regelingen voor jou beschikbaar zijn.
MBO bol en HBO/WO voltijd-opleidingen: Dit zijn studievormen waarbij je 5 dagen in de week lessen volgt.
Iedereen tot 30 jaar kan voor een MBO bol, HBO/WO voltijd vormen studiefinanciering aanvragen bij DUO, mits de opleiding door het ministerie van OCW erkend is.
MBO bbl en HBO deeltijd: Bij deze variant combineer je lesdagen met werken. Je gaat bijvoorbeeld 1 a 2 dagen naar school en de overige dagen werk je in overleg met je opleiding in de richting van je studiekeuze.
Voor deze varianten geldt geen recht op studiefinanciering.
Maar er is één uitzondering:
HBO duaal: Deze vorm bestaat enkel in het HBO en komt in de praktijk neer op werken en leren maar mét recht op studiefinanciering. Let wel, niet álle opleidingen bieden deze variant.
Thuisstudies en opleidingen op afstand:
Deze varianten volg je volledig op afstand of online. Voor de meeste thuisstudies of ook wel thuiscursus genoemd, bestaat geen recht op studiefinanciering van DUO.
Deze vorm kan handig zijn als je vooral flexibel wilt studeren en je eigen tempo wilt kunnen bepalen maar kijk goed naar kwaliteit, erkende diploma’s en totale kosten.
De opleiding bij deze variant betaal je meestal zelf. Net als bij MBO bbl en HBO deeltijd varianten maar als je al een werkgever hebt, bestaan daar ook weer regelingen voor om het van je werkgever vergoed te kunnen krijgen.
Wil je weten welke financieringsmogelijkheden er bestaan?
Lees meer op pagina Financieel.
Voor en nadelen
Aan elke vorm zitten voor en nadelen. Maar dat kan voor iedereen anders zijn. Heb je een partner die met jou de taken kan verdelen is dat ook weer een andere situatie dan die van een alleenstaande moeder. Ook lijken er veel vooroordelen te bestaan. Als je al een lange periode niet naar school bent geweest of eerder geen diploma's hebt behaald, kunnen mensen denken dat ze bij MBO moeten beginnen. Maar dat hoeft niet altijd, dit heeft ook te maken met je capaciteiten. Bbl en deeltijd varianten lijken soms beter te combineren met een gezin maar andere studerende moeders geven juist aan dat ze soms gek worden van alle verschillende rollen (werknemer/student/moeder) die ze hiermee hebben. Andere geven aan dat het ontvangen van studiefinanciering juist enige rust en duidelijkheid geeft. Maar dit ligt er dan ook weer aan hoe groot je gezin is. Bij DUO bestaat er wel een eenoudertoeslag maar dat is ongeacht hoeveel kinderen je hebt. Dit kan dus voor iedere moeder verschillend zijn. Op basis van ervaringen van studerende moeders zijn hier enkele voor en nadelen op een rij gezet.
| Vorm | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|
| MBO BOL / HBO voltijd | Vaak duidelijk rooster. Recht op studiefinanciering – kan rust geven |
Meestal 4-5 lesdagen en roosters veranderen vaak per kwartaal – Kan lastig zijn met opvang regelen |
| HBO (21+ toets) |
Toegang zonder vooropleiding mogelijk vanaf 21 jaar – Niet altijd moeilijker dan MBO, maar anders van aanpak en vraagt om meer zelfstudie. | Vraagt meer zelfstudie → vraagt planning & discipline |
| BBL / Deeltijd | Je verdient inkomen uit werk tijdens studie – Minder dagen lesdagen. |
Werk moet passen bij opleiding – Bij baanverlies stopt soms ook de opleiding – Extra rol erbij → kan stressvol zijn |
| Thuisstudie / afstand | Vrijheid in tijd en tempo. Volledig zelfstandig te volgen – Goed te combineren met zorg |
Geen recht op studiefinanciering– Vereist veel zelfdiscipline, planning en motivatie |
Tip: Laat je niet te snel afschrikken: het juiste niveau kan ook afhangen van je manier van leren en de ondersteuning die je thuis hebt.
Wat op het eerste gezicht het makkelijkst lijkt (bijv. deeltijd of thuisstudie), kan in de praktijk meer stress opleveren dan een voltijdstraject met vaste structuur en financiering.
Kijk wat jou mentale rust en stabiliteit geeft.
En blijf dicht bij jezelf.
Wat past bij jou
Kijk niet alleen naar de vorm en de financieringsmogelijkheden maar denk ook na over wat bij jou past en wie jij zelf bent:
- Waar word je blij van of krijg je energie van?
- Welke vakken of werkzaamheden vind je interessant?
- Hoe zie jij je toekomst: wil je doorstromen naar het HBO, snel aan het werk, of juist iets nieuws ontdekken?
- Welke talenten en ervaringen kun je meenemen, bijvoorbeeld uit werk of opvoeding?
Tip: Schrijf op wat je motiveert en wat je juist niet wilt – dat helpt bij het vergelijken van opleidingen.
Testen
Weet je nog niet goed wat je wilt of welke richting bij jou past?
Dan kan een online test helpen om inzicht te krijgen in je voorkeuren, studierichtingen of talenten.
Zo’n test is geen verplichting en geeft geen definitief antwoord, maar kan je wel ideeën geven en helpt je gerichter oriënteren.
Je kunt een gratis snelle studiekeuzetest en gratis beroepentest maken op 123test.nl
Oriënteer je goed
Laat je keuze niet enkel afhangen omdat je denkt dat de vorm beter bij jouw situatie past. Een studiekeuze maak je het liefst op basis van echte indrukken.
Daarom loont het om:
- Open dagen te bezoeken of (online) proeflessen te volgen.
- Gerichte vragen te stellen over wat voor soort werk je uiteindelijk na afronden van de opleiding kan gaan doen, vraag ook naar doorstroommogelijkheden, stage-invulling en de flexibiliteit bij persoonlijke omstandigheden.
- Vergelijk ook de reistijd en de praktische haalbaarheid met jouw gezinssituatie.
- Probeer met studenten in contact te komen. Niet alleen om een realistisch beeld te krijgen van de opleiding en wat je ermee kan maar juist ook om te horen hoe zij de opleiding ervaren en hoe zij het combineren.
Meer lezen
- Wil je eerst weten welke regelingen er bestaan voor kinderopvang tijdens je studie? → Kinderopvang
- Alle financiële regelingen lees je hier → Financieel
- Ben je zwanger of net bevallen en wil je weten wat je rechten zijn tijdens de opleiding?→ Rechten